BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP CHO SINH VIÊN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM TRUNG ƯƠNG
16/10/2012

BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP CHO SINH VIÊN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM TRUNG ƯƠNG

                                                                            Thạc sĩ Lê Thị Hồng Khuyên

                                                                     Giảng viên Khoa Xã hội và Nhân văn

 

          Giáo dục và đào tạo được Đảng ta xác định là quốc sách hàng đầu, chất lượng giáo dục ở trong nhà trường không chỉ đánh giá về mặt tri thức mà còn qua thước đo phẩm chất đạo đức của người học sinh. Trong trường phổ thông, giáo viên chủ nhiệm ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, là cầu nối giữa gia đình, nhà trường và xã hội góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh.

          Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương đã và đang thực hiện nhiệm vụ đào tạo giáo viên hệ cao đẳng các ngành sư phạm giáo dục công dân, sư phạm công nghệ, sư phạm mĩ thuật và sư phạm âm nhạc từ năm 2004 đến nay. Quá trình học tập tại trường sinh viên được trang bị các kĩ năng nghề nghiệp trong đó kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp còn hạn chế, chưa thường xuyên và chuyên sâu; sinh viên học qua việc tích hợp kiến thức các học phần khác nhau. Thực tế công tác chủ nhiệm lớp là một nội dung quan trọng trong đợt thực tập của sinh viên và sau khi ra trường công tác các em phải đảm nhiệm và thực hiện tốt. Để khẳng định thương hiệu và tay nghề vững chắc cho sinh viên thì việc chú trọng xây dựng biện pháp rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp cho sinh viên trình độ cao đẳng sư phạm là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường.

1. Thực trạng kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp của sinh viên

          Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp đối với sinh viên các ngành sư phạm âm nhạc, mĩ thuật, giáo dục công dân, công nghệ diễn ra tại cơ sở thực tập cùng thời gian; do đặc thù ngành đào tạo nên sinh viên mỗi ngành có những lợi thế nhất định, bên cạnh một số hạn chế và tồn tại.

Với hai xu hướng nổi bật, đối với sinh viên ngành âm nhạc và mĩ thuật được đào tạo chuyên môn nghề nghiệp về năng khiếu nên thế mạnh của các em khi làm công tác chủ nhiệm lớp là kĩ năng tổ chức hoạt động tập thể, kĩ năng giao tiếp trước tập thể đông người mạnh dạn và tự tin. Ngược lại, sinh viên ngành sư phạm giáo dục công dân và công nghệ là hạn chế; nhưng các em lại có ưu điểm về kĩ năng lập kế hoạch chủ nhiệm, hồ sơ, sổ sách và kĩ năng xử lí tình huống làm công tác giáo dục và cũng là điểm sinh viên ngành âm nhạc, mĩ thuật cần học hỏi thêm.

Trong quá trình đào tạo, các em sinh viên được học qua việc tích hợp các tri thức thuộc học phần Tâm lí học – Giáo dục học để hình thành và rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp. Tuy nhiên, quĩ thời gian thực hành kĩ năng này chưa nhiều, chưa thường xuyên, các em chỉ có thời gian thực tập sư phạm 3 tuần và thực tập tốt nghiệp 6 tuần ở trường trung học cơ sở là chủ yếu và đối tượng thực tập là các em học sinh. Thời gian thực tập vào các ngày lễ 8/3, 26/3 nên nội dung công tác chủ nhiệm lớp có nhiều hoạt động như hội thi văn nghệ, thể thao, cây cảnh, kể chuyện, cắm trại…là điều kiện thuận lợi để các em phát huy mặt mạnh của bản thân. Sự phân chia nhóm chủ nhiệm có sự kết hợp sinh viên các ngành năng khiếu với các ngành còn lại nên các em sinh viên bổ sung, hỗ trợ nhau trong công tác chủ nhiệm.

Thực tiễn, sinh viên vẫn còn gặp khó khăn, lung túng khi thực hiện các công tác chủ nhiệm như kĩ năng tổ chức một giờ sinh hoạt lớp, kĩ năng tìm hiểu và phân loại học sinh, đánh giá kết quả giáo dục. Đặc biệt, khi chủ nhiệm lớp có nhiều học sinh cá biệt, học lực kém, ý thức tổ chức kỉ luật chưa tốt các em bộc lộ hạn chế, chưa đạt hiệu quả giáo dục. Một trong những nguyên nhân sinh viên chưa nắm tổng quát đặc điểm lớp chủ nhiệm, thay đổi tâm lí học sinh, nội dung công tác chủ nhiệm lớp và kiến thức đã được học…

Theo báo cáo tổng kết thực tập hàng năm của sinh viên các ngành kết quả thu được 100% là xuất sắc, nhưng chưa phải thực lực của sinh viên mà có phần điểm động viên khích lệ của giáo viên hướng dẫn công tác giáo dục ở trường trung học cơ sở. Qua hướng dẫn thực tập và giảng dạy sinh viên cùng với đóng góp của các thầy, cô giáo trong nhà trường; để công tác chủ nhiệm mang tính chủ động hơn thì cần có yêu cầu đặt ra đối với sinh viên trong các ngành đào tạo.

2. Những yêu cầu đối với sinh viên trong quá trình đào tạo

 Nắm được đặc điểm học sinh bậc trung học cơ sở; lứa tuổi 11 - 15 tuổi là tuổi thiếu niên, các em được vào học ở trường trung học cơ sở từ lớp 6 - 9. Đặc điểm tâm lí, nhân cách của học sinh trung học cơ sở được hình thành và phát triển phong phú hơn so các lứa tuổi trước. Sự thay đổi điều kiện sống, hoạt động của thiếu niên ở trong gia đình, nhà trường, xã hội. Học tập là hoạt động chủ đạo đã có những thay đổi cơ bản đòi hỏi các em phải tự giác và độc lập cao.
         Quan hệ giữa giáo viên và học sinh cũng khác trước. Thái độ tự giác học tập tăng lên rõ rệt như tự học, có hứng thú bền vững đối với môn học. Tuy nhiên, tính tò mò, ham hiểu biết nhiều có thể khiến hứng thú của các em học sinh bị phân tán và không bền vững nên có thể hình thành thái độ dễ dãi, không nghiêm túc đối với các lĩnh vực khác trong cuộc sống.

Một đặc trưng quan trọng trong quan hệ với bạn bè cùng tuổi là sự xuất hiện những sắc thái mới trong quan hệ với bạn khác giới - những cảm xúc giới tính. Vì vậy, các em rất cần sự chăm sóc chu đáo và đối xử tế nhị. Trong công tác giáo dục ở trường trung học cơ sở, giáo viên chủ nhiệm cần nắm bắt những thay đổi đó để kịp thời động viên, hướng dẫn học sinh khắc phục những khó khăn trong học tập và hình thành nhân cách một cách tốt nhất và có phương thức giáo dục hiệu quả, hợp lí.

Nắm chắc kiến thức các học phần giáo dục đại cương cụ thể: Tâm lí học, Giáo dục học, Nhập môn khoa học giao tiếp, Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, Hoạt động giáo dục ở trường THCS…Vì nội dung và kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp được tích hợp qua những tri thức của môn học này và có ý nghĩa, vai trò quan trọng trong giúp sinh viên hình thành, rèn luyện được các kĩ năng cần thiết.

Nắm được hệ thống các kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp ở bậc trung học cơ sở, cụ thể:

Kĩ năng tìm hiểu và phân loại học sinh lớp chủ nhiệm;

Kĩ năng xây dựng tập thể học sinh lớp chủ nhiệm;

Kĩ năng lập kế hoạch chủ nhiệm;

Kĩ năng tổ chức thực hiện các nội dung giáo dục toàn diện của hoạt động giáo dục;

Kĩ năng liên kết các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường;

          Kĩ năng kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục học sinh;

          Những tri thức và kĩ năng sinh viên các ngành được trang bị để chuyển hóa thành kĩ năng kĩ xảo của bản thân, quá trình học tập và thực tập của sinh viên ở trường trung học cơ sở là môi trường tự kiểm nghiệm và đánh giá khả năng của mỗi sinh viên. Qua đó, có hướng phấn đấu học tập, rèn luyện và đề ra các biện pháp rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm một cách chủ động, sáng tạo và hiệu quả.

3. Biện pháp rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm cho sinh viên

Hình thành kiến thức về công tác chủ nhiệm lớp qua các đợt sinh hoạt chính trị, học tập các chỉ thị , nghị quyết do nhà trường tổ chức. Thông qua việc dạy và học các môn nghiệp vụ sư phạm, chủ yếu là môn Tâm lí  - Giáo dục học.

Tổ chức xem băng hình và thông qua công tác của người giáo viên chủ nhiệm, giúp sinh viên quan sát, học hỏi kĩ năng làm công tác chủ nhiệm của người giáo viên ở trường trung học cơ sở, vì vậy mang lại hiệu quả cao trong rèn luyện cho sinh viên. Hoặc mời giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi ở trường phổ thông chia sẻ kinh nghiệm cho sinh viên. Những tấm gương về phẩm chất và năng lực của người giáo viên chủ nhiệm là con đường để hình thành kĩ năng về công tác chủ nhiệm lớp, là hình thức “truyền nghề” trực tiếp, sống động và tương đối hiệu quả cho sinh viên trong quá trình đào tạo.

Tổ chức tập luyện trong giờ thực hành các bộ môn nghiệp vụ sư phạm, chủ yếu là môn Tâm lí học  - Giáo dục học để rèn luyện các kĩ năng cơ bản như kĩ năng tìm hiểu nhu cầu giao tiếp của bản thân, kĩ năng xác định đặc điểm nhân cách của học sinh, kĩ năng ứng xử sư phạm…

Tổ chức luyện tập trong các hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên. Trong mỗi năm học, sinh viên được học 15 tiết học phần rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, trong đó có kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp. Các kĩ năng cơ bản được rèn luyện như: kĩ năng tổ chức, trình bày văn bản, kĩ năng nói trước đám đông người, kĩ năng giao tiếp sư phạm, kĩ năng xử lí tình huống sư phạm do giảng viên phương pháp dạy học hướng dẫn. Đối với các kĩ năng chuyên sâu do giảng viên Tâm lí – Giáo dục hướng dẫn, cụ thể: kĩ năng tìm hiểu và phân loại đối tượng giáo dục, kĩ năng tổ chức bộ máy tự quản, kĩ năng hướng dẫn nội dung ghi chép sổ sách cho từng cán bộ lớp, lập kế hoạch chủ nhiệm lớp, qui định rõ chức năng nhiệm vụ cho từng loại cán bộ lớp và xác định mục tiêu giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục học sinh.

Tổ chức hội thi nghiệp vụ sư phạm giỏi với cấp độ lớp, khoa, trường bằng nhiều hình thức và nội dung phong phú rèn luyện được nhiều kĩ năng cho sinh viên như: thi hiểu biết sư phạm, thi ứng xử sư phạm, thi năng khiếu, thi hùng biện…Để có thể tham gia vào cuộc thi, đòi hỏi các em sinh viên phải nỗ lực rèn luyện rất lớn. Thông qua các hội thi trình độ kĩ năng sư phạm nói chung và kĩ năng giáo dục nói riêng của sinh viên được nâng lên rất nhiều.

Tổ chức luyện tập cho sinh viên trong thực tập sư phạm và thực tập tốt nghiệp. Nội dung đợt thực tập này mang tính chất tiếp nối những tri thức, kĩ năng đã được thực hành, thực tập với những yêu cầu cao hơn. Hệ thống kĩ năng làm công tác chủ nhiệm đòi hỏi các em phải vận dụng thành thạo qua hướng dẫn giáo viên phổ thông và đạt được mục tiêu đặt ra trong hoạt động giáo dục. Từ đó, sinh viên rút ra nhưng ưu, nhược điểm cho bản thân và có hướng để tiếp tục rèn luyện. Việc đưa sinh viên xuống trường THCS qua đợt thực tập là cơ hội tốt trong chương trình đào tạo để thể hiện những kĩ năng làm công tác chủ nhiệm, quan trọng sinh viên được thực tập, làm việc với “đối tượng thật” là các em học sinh.

Như vậy, các biện pháp rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm lớp cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương đảm bảo các thành tố nội dung rèn luyện và tổ chức kiểm tra, đánh giá quá trình rèn luyện cho sinh viên mang tính khả thi, phù hợp với sinh viên được đào tạo ở trình độ cao đẳng. Với mong muốn, nâng cao chất lượng đào tạo và giúp sinh viên khẳng định kĩ năng nghề nghiệp trong mỗi đơn vị công tác sau này. Những cố gắng, nỗ lực cùng với lòng yêu nghề, yêu học sinh và lựa chọn những biện pháp rèn luyện kĩ năng làm công tác chủ nhiệm phù hợp cộng với sự giảng dạy tâm huyết của các thầy, cô giáo sẽ giúp các em sinh viên khẳng định vị trí của mình trong công tác dạy và học.

Liên kết web  
Đăng nhập Mail Trang chủ Bộ Giáo dục và Đào tạo Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch Tổng cục Du lịch Đại học Văn hoá Hà Nội